Làng bánh tráng vào mùa

KTNT – Càng gần đến Tết Nguyên đán, không khí sản xuất ở một số làng nghề bánh tráng của tỉnh Bình Định càng thêm nhộn nhịp. Những chuyến xe nườm nượp vào ra “ăn” hàng; các cơ sở sản xuất “tổng động viên” quân số để đáp ứng đủ yêu cầu của khách. Nhu cầu lớn, sức tiêu thụ tăng nên người dân làng nghề rất phấn khởi, nỗ lực làm việc trước khi đón một cái Tết no ấm.

Nghề phụ, thu chính

Bình Định có nhiều làng nghề bánh tráng nổi tiếng, thu hút hàng trăm hộ làm như: Trường Cửu (Nhơn Lộc), Hoà Cư (Nhơn Hưng), Kim Châu (thị trấn Bình Định)… Ngoài những làng làm bánh tráng bằng bột gạo, ở đất võ còn có một số địa phương làm bánh tráng bằng bột mì (sắn).

Không phải ngẫu nhiên mà Bình Định lại có nhiều làng nghề làm bánh tráng đến thế. Tương truyền, chính Hoàng đế Quang Trung Nguyễn Huệ đã “khai sinh” ra loại bánh đặc biệt này. Đây cũng là “lương khô”, góp phần làm nên chiến công của nghĩa quân Tây Sơn trong cuộc hành binh thần tốc đánh đuổi giặc Mãn Thanh.

Bà Dương Thị Long ở Kim Châu, thị trấn Bình Định (An Nhơn), người đã có hơn 50 năm trong nghề cho biết: “Tôi không biết nghề làm bánh tráng có từ khi nào, chỉ biết gia đình tôi đã có 6 – 7 đời làm nghề này, con gái lớn lên phải biết cầm gáo (vật dụng tráng bánh), con trai phải biết xay bột, đan vỉ. Con gái xuất giá thì mang nghề về nhà chồng, cứ thế nghề lan rộng khắp nơi”.

Làm bánh tráng cần tối thiểu 2 lao động, “nhân vật chính” là người ngồi lò tráng bánh. Thế nhưng, người phụ dưới lò mới “mướt mồ hôi” vì phải đảm nhận những việc còn lại từ trải bánh lên vỉ đến phơi bánh… Khi bánh khô lại lột lên và phơi tiếp lượt khác. Vất vả là vậy nhưng nghề làm bánh tráng đã đem lại cuộc sống ổn định cho nhiều gia đình. Chị Dương Thị Anh ở thị trấn Bình Định tâm sự: “Nếu không có nghề này thì với 2 sào ruộng, vợ chồng tôi không thể lo cho 2 đứa con ăn học. Mỗi ngày, chúng tôi “lên lò” 20kg bột gạo và 20kg bột mì, chừng ấy nguyên liệu sẽ cho hơn 40 ràng bánh (25 chiếc/ràng). Mỗi ràng bánh bán sỉ với giá 10.000 đồng, trừ chi phí, gia đình tôi thu lời khoảng 100.000 đồng/ngày. Ngoài ra, tôi còn tận dụng nước vo gạo và bột thừa để nuôi heo. Tráng bánh là nghề phụ nhưng lại là nguồn thu chính của gia đình”.

Làng nghề vào xuân

Không khí ở các làng nghề bánh tráng những ngày giáp Tết thật hối hả. Mới 4 giờ sáng, các lò đã sáng trưng ánh điện. Sau khi đun sôi hơn 20 lít ngâm sẵn trong chiếc nồi đồng, chị Nguyễn Thị Liên ở thôn Hoà Cư (Nhơn Hưng) vớt thau gạo 20kg đã được ngâm trong nước từ đêm qua. Vừa vốc gạo, chị Liên vừa nói: “Tôi phải dậy thật sớm để tráng được nhiều bánh. Nhà tôi có 50 tấm vỉ (mỗi vỉ trải được 5 chiếc bánh), tráng đến đâu trải lên vỉ đến đó. Đến khi nắng lên thì 50 tấm vỉ đã kín hết bánh. Phơi bánh xong tôi tranh thủ cho lũ heo ăn và dọn dẹp nhà cửa. Nếu nắng to, đến 10 giờ tôi sẽ lột, xếp thành chồng để có vỉ tiếp tục tráng lượt 2. Ngày thường tôi chỉ tráng đến 1 giờ chiều là xuống lò, nhưng giáp Tết thì phải làm đến khi tắt nắng vì nhu cầu của khách hàng tăng đột biến”.

Chị Tám Hương ở cùng làng với chị Liên cho biết thêm: “Dịp này bánh làm ra bao nhiêu hết bấy nhiêu. Thậm chí, thương lái còn mang tiền đặt cọc trước các chủ lò để mua được bánh. So với ngày thường, giá bánh dịp này “nhỉnh” hơn một chút. Thu nhập 1 tháng giáp Tết bằng 3-4 tháng bình thường nên ai cũng tranh thủ làm thật nhiều hàng”.

Bánh tráng tháng Chạp “đắt như tôm tươi”, tất cả các chủng loại: tráng mè (vừng), tráng trơn (dùng để cuốn rau), bánh cuốn chả… đều được tiêu thụ mạnh. Bánh tráng nước dừa ở Tam Quan (Hoài Nhơn) cũng đắt hàng không kém vì đây là món đặc sản của đất võ. Chị Nguyễn Thị Lạc, người chuyên mua sỉ bánh tráng tâm sự: “Ngày thường tôi mua bánh để bán cho các quán nhậu, hàng ăn, trung bình mỗi ngày bán hơn 100 ràng. Riêng tháng Chạp, tôi phải rong xe hết lò này đến lò khác để mua gom cho được vài trăm ràng/ngày mới đủ bán cho các bạn hàng ở Tây Nguyên và miền Nam”.

Tết đã cận kề, bà con các làng nghề làm bánh tráng ở Bình Định đang trong mùa nhộn nhịp. Hy vọng một mùa làm ăn bội thu sẽ đến để nhà nhà đều có cái Tết ấm no, hạnh phúc…

Vũ Đình Thung

Bài viết liên quan

Thêm bình luận